Droge ogen tijdens de overgang: de invloed van hormonen op je ogen
Opvliegers, nachtzweten en slaapproblemen: veel klachten die bij de overgang horen zijn inmiddels bekend. Maar dat ook je ogen kunnen veranderen, is minder bekend. Zo krijgen opvallend veel vrouwen tijdens of na de overgang last van droge, branderige of geïrriteerde ogen. Ongeveer één op de vijf vrouwen krijgt de diagnose dry eye disease (DED). Bij mannen ligt dat een stuk lager, op ongeveer één op de dertien.* Hormonale veranderingen tijdens de overgang kunnen daarbij een rol spelen. In aanloop naar Wereldmenopauzedag op 18 oktober legt Farah Amara, optometrist bij Specsavers, uit waarom je ogen tijdens deze levensfase droger kunnen worden en wat je kunt doen.
Niet alleen een kwestie van te weinig tranen
Bij droge ogen denken we al snel aan een tekort aan traanvocht. Maar volgens Farah zit het probleem vaak in de kwaliteit van de traanfilm, die ervoor zorgt dat het oogoppervlak vochtig en beschermd blijft.
Tijdens de overgang verandert de hormoonhuishouding en dat kan invloed hebben op de werking van de kliertjes in de oogleden. Deze klieren produceren een vetachtige laag die voorkomt dat het traanvocht te snel verdampt. Die laag werkt tijdens de overgang dus minder goed.
Het gevolg? Branderige, geïrriteerde ogen en vreemd genoeg juist soms overmatig tranende ogen als reactie van het lichaam. Omdat de klachten geleidelijk ontstaan en vaak onderbelicht zijn, lopen veel vrouwen er onnodig lang mee door.
Niet alleen een vrouwenprobleem
Hormonale factoren zijn niet de enige oorzaak van droge ogen. Ook onze leefstijl speelt een rol. Achter een scherm knipperen we tot 50 procent minder dan normaal. Schermtijd maar ook verwarming, airconditioning en droge lucht kunnen klachten versterken. Daarom komen droge ogen klachten niet alleen bij vrouwen in de overgang voor, maar ook vaak bij jongvolwassenen - zowel mannen als vrouwen.
Wat kun je zelf doen?
Droge ogen zijn vervelend, maar gelukkig vaak goed te behandelen. Met deze tips van Farah houd je je ogen gehydrateerd:
Laat je ogen onderzoeken op droge ogen. Heb je regelmatig branderige of geïrriteerde ogen? Tijdens een ooggezondheidsonderzoek kunnen extra testen worden uitgevoerd om de droogte van je ogen beter in kaart te brengen. Dat helpt bij een passende oplossing.
Kies de juiste oogdruppels. Niet alle oogdruppels werken hetzelfde. Bij klachten rondom de overgang zijn oogdruppels op basis van lipiden (vetten) vaak effectiever dan standaard bevochtigingsdruppels, omdat ze verdamping tegengaan. Laat je daarom altijd adviseren door een opticien of optometrist.
Knipper bewust en neem regelmatig pauze van een scherm. Langdurig schermgebruik kan ervoor zorgen dat je minder vaak en minder volledig knippert. Pas bijvoorbeeld de 20-20-2-regel toe: kijk na elke 20 minuten schermtijd 20 seconden in de verte en zorg dagelijks voor minimaal 2 uur buitenlicht. Dit stimuleert een natuurlijke knipperreflex.
Vermijd droge lucht en tocht. Verwarming, airco en wind kunnen klachten verergeren. Een bril of zonnebril biedt buiten extra bescherming.
Geef contactlenzen tijdelijk rust. Voelen je ogen regelmatig droog of geïrriteerd aan? Bespreek dan met een opticien of optometrist of je huidige contactlenzen nog geschikt zijn.
* Bron: Vehof et al. (2022), bevolkingsstudie onder circa 90.000 mensen.