De rol van beeldschermen
Hoewel er veelvuldig onderzoek naar is gedaan, is er vooralsnog geen sluitend bewijs dat veelvuldig en langdurig beeldschermgebruik een negatief effect heeft op het zicht. Dit komt mede doordat de grote toename in het gebruik van beeldschermapparaten (zoals tablets en smartphones) nog relatief recent is. Meer onderzoek is hiervoor noodzakelijk.

Toch zijn er wel aanwijzingen dat de combinatie van veel binnen zitten en en veelvuldig gebruik van een beeldscherm (meer dan twee uur per dag) slecht is voor de ogen. Dit bleek onder meer uit onderzoek aan het Erasmus MC Rotterdam. Uit onderzoek van de Ulster University in Ierland blijkt tevens dat populaties die een snelle economische transitie ondergaan (zoals in Azië) of in stedelijke gebieden leven, een hogere kans op myopie op jonge leeftijd hebben. De omgeving waarin kinderen opgroeien speelt ook een rol. Er is voorzichtig bewijs dat veel buiten spelen de kans op bijziendheid van een kind – en het verergeren daarvan – kan verkleinen.

Vijf indicatoren dat een kind mogelijk slecht ziet
Tot hun zesde jaar worden de ogen van kinderen regelmatig gecontroleerd. Eerst door het consultatiebureau en later door de schoolarts. Maar ook op latere leeftijd is het belangrijk dat de ogen van kinderen worden gecontroleerd. Kinderen vanaf tien jaar kunnen bij de opticien terecht voor controle. Krot: “Dansende letters op het schoolbord, moeite hebben met lezen of vage beelden zien als je naar de televisie kijkt. Veel gehoorde klachten bij kinderen. Zij staan hier zelf nauwelijks bij stil en houden het soms liever voor zichzelf als zij moeite hebben om scherp te zien. Maar als ze niet goed kunnen zien kan dit leiden tot hoofdpijn en vermoeidheid. Daarom is het belangrijk om op de volgende signalen te letten:

1. Overmatig in de ogen wrijven
2. Zeer dicht op een (televisie)scherm willen zitten
3. Moeite hebben met lezen
4. Snel moe worden
5. Knijpen of veel knipperen met de ogen tijdens het lezen of televisiekijken

Als u regelmatig één of meerdere van deze signalen constateert, kunt u het beste een oogarts of opticien raadplegen.

Afspraken over beeldschermgebruik
Uit een groot consumentenonderzoek van Specsavers blijkt dat kinderen in Nederlandse huishoudens gemiddeld minimaal één tot twee uur per dag naar een scherm kijken. In veel van de huishoudens gelden regels voor beeldschermgebruik. Zo mogen in bijna de helft van de gezinnen kinderen maar een beperkt aantal uur achter een televisie- of computerscherm zitten, dagelijks gemiddeld twee uur. Krot: "Twee uur per dag naar een beeldscherm kijken is niet heel lang en is ook niet per definitie slecht voor je ogen, maar zorg er dan zoveel mogelijk voor dat het over de dag verspreid wordt. Om oogirritaties en vermoeide ogen te vermijden, adviseren wij jong én oud om na dertig minuten even iets anders te doen, bij voorkeur in het daglicht."

Op basis van deze resultaten lijkt het erop dat een aanzienlijk deel van de Nederlanders de wettelijk verplichte gezichtsscherpte voor automobilisten niet navolgt. Deze scherpte moet bij automobilisten met beide ogen (eventueel met bril of contactlenzen) tenminste 5/10 (0,5) bedragen. Bij een mindere gezichtssterkte is correctie door middel van een bril of lenzen geboden. Het niet naleven van deze wettelijke verplichting is zorgwekkend, aldus Wieteke Lap - Van Hunnik, woordvoerder van Specsavers.

Lap: "Brildragers beseffen zich onvoldoende dat ze met minder zicht of bij het (bewust) niet dragen van hun bril of lenzen in de auto, niet alleen een ongeval riskeren, maar ook aansprakelijk kunnen zijn voor het in gevaar brengen van anderen." In samenwerking met de ANWB liet Specsavers consumenten daarom op een testcircuit ervaren wat er gebeurt wanneer zij zonder bril achter het stuur kruipen. Uit deze testen komt onder meer naar voren dat er bij het niet dragen van een bril in verkeerssituaties nadrukkelijk sprake is van een verminderd reactievermogen.

Vaker testen
Ondanks dat verkeersveiligheid in alle Europese landen hoog op de agenda staat, blijkt het garanderen van goed zicht hierin niet tot nauwelijks te worden meegenomen. In het rapport van de retailketen komt naar voren dat er in Europa bijvoorbeeld grote verschillen zijn tussen de regulering van oogtesten voor automobilisten. In Oostenrijk en Spanje is het verplicht om een oogonderzoek te ondergaan bij een oogarts voor uitgifte van het rijbewijs. In Nederland en Noorwegen daarentegen volstaat de zogenaamde 'nummerbordtest' tijdens het praktijkexamen.

Lap - Van Hunnik: "Het verplichte gebruik van autogordels en strikte wetgeving en handhaving rondom gebruik van alcohol en smartphones achter het stuur zijn inmiddels de normaalste zaak van de wereld als het gaat om de bevordering van de verkeersveiligheid. Opvallend genoeg wordt het belang van goed zicht over het hoofd gezien. In de meeste Europese landen is het niet eens verplicht om je ogen te laten testen bij het verlengen van een rijbewijs. Dat is ronduit zorgwekkend. Wij adviseren automobilisten om minimaal eens per twee jaar een professionele oogmeting te laten ondergaan bij een opticien."

Consument pleit voor wettelijke verplichte oogmeting
Ook consumenten zien deze tolerante houding ten opzichte van oogtesten liever strikter. Een ruime meerderheid (60%) geeft aan dat het ondergaan van een oogmeting een wettelijk verplicht onderdeel moet zijn bij het vernieuwen van het rijbewijs.

Specsavers en ANWB blijven zich de komende maanden hard maken voor beter zicht in het verkeer. Als onderdeel hiervan worden speciale voordelen geboden aan ANWB-leden.

In totaal nemen er in vijf dagen tijd ruim 2.100 personen uit de optiek- en audiciensbranche in Europa deel aan de conferentie. De Clinical Conference is daarmee één van de grootste Europese optiek- en audiologie-evenementen van het jaar. In Utrecht schoven gisteren zo’n 500 specialisten vanuit de branche aan.

Op de agenda stonden in totaal vijftien Nederlandse en internationale sprekers, allen toonaangevend binnen hun eigen vakgebied, onder hen onder meer Sarah Morgan en Caroline Christie. Optometrist Sarah Morgan presenteerde onder meer de nieuwste inzichten over presbyopie, terwijl Caroline Christie, ook optometrist, stilstond bij de behandeling van droge ogen. De afgelopen jaren zijn er voor deze veelvoorkomende aandoening veel producten en alternatieve behandelmethoden op de markt gekomen. Christie praatte de aanwezigen tevens bij over de belangrijkste criteria voor doorverwijzing met betrekking tot langdurige behandeling voor ernstig droge ogen.

Oog- en hoorzorg onder één dak
Bijzonder aan de Specsavers Clinical Conference was de nadrukkelijke combinatie van zowel oog- als hoorzorg. Julie Perkins, een van de initiatiefnemers binnen Specsavers: "In Nederland bieden wij beiden in onze winkels aan, vandaar dat wij er bewust voor gekozen hebben om alle twee de vakgebieden uitgebreid aan bod te laten komen. Dat is een unieke aanpak binnen de internationale conferentie: in de andere vier andere landen draait het enkel om oogzorg." Audioloog Noor Bremmers praatte de aanwezigen bij over de toekomstige ontwikkelingen rondom hoortoestellen, waarbij ze direct een koppeling maakte met de ontwikkelingen op maatschappelijk vlak. Dr. ir. Jan de Laat stond tijdens zijn presentatie uitgebreid stil bij de ontwikkelingen binnen de audiologie.

Professionele zorg voor iedereen
Perkins is trots dat het gelukt is om een conferentie van deze omvang in de markt neer te zetten: "Binnen Specsavers geldt dat we iedereen professionele en betaalbare oog- en hoorzorg willen bieden. Om dit te bereiken is de opleiding van onze eigen medewerkers, maar ook van anderen binnen onze vakgebieden essentieel. Door nieuwe technologieën, de vergrijzing en de toenemende druk op de gezondheidszorg is het belangrijk dat we binnen de branche met onze tijd mee blijven gaan. Alleen dan kunnen we consumenten de beste zorg en service blijven bieden. Dat is dan ook een belangrijke reden dat we een conferentie op zo'n grote schaal wilden organiseren. Als internationale marktspeler hebben wij bovendien toegang tot een interessant netwerk van specialisten, en zijn we in staat relevante sprekers aan te trekken."

Al ruim 1,2 miljoen Nederlanders hebben diabetes en elke week komen daar 1.200 nieuwe patiënten bij. Eén van de meest voorkomende complicaties van deze chronische ziekte is beschadiging van het netvlies (diabetische retinopathie). “Ogen reageren als eerste in het lichaam op diabetes. Hoge bloedsuikerwaarden kunnen voor schade aan de bloedvaten zorgen. Het gevolg is dat het netvlies beschadigd raakt. Daarnaast kunnen symptomen zoals wisselende gezichtsscherpte, wazig of troebel zien, rode branderige ogen en oogontstekingen een aanwijzing van diabetes zijn. Helaas zijn veel Nederlanders zich daar onvoldoende van bewust”, aldus Marloes Krot, woordvoerder Specsavers.

Uit het onderzoek blijkt bovendien dat er veel onwetendheid is over oogverzorging en het gebruik van brillen en lenzen door mensen met diabetes. Zo kunnen mensen met diabetes wel gewoon contactlenzen dragen, en kunnen zij voor een regulier oogonderzoek voor het aanmeten van een bril in iedere Specsavers-winkel terecht. Wel moeten mensen met diabetes jaarlijks naar de oogarts voor een uitgebreid onderzoek van het netvlies.

Minimaal iedere twee jaar oogonderzoek
De ‘Week van Diabetes’ is onderdeel van een samenwerking tussen Specsavers en het Diabetes Fonds. Met deze speciale themaweek willen beide partijen meer bewustzijn onder Nederlanders creëren voor mogelijke oogcomplicaties door diabetes. Krot: “De onderzoeks- en behandelmethoden voor diabetes zijn vandaag de dag zo goed, dat zelfs de ontwikkeling van retinopathie gestopt kan worden. Maar dat kan alleen als deze ziekte vroeg ontdekt wordt. Daarom werken we samen met het Diabetes Fonds om het kennisniveau van onze opticiens en optometristen over diabetes en mogelijke oogcomplicaties als gevolg daarvan te vergroten. Zo kunnen zij nog beter mogelijke signalen herkennen en bijvoorbeeld doorverwijzen naar een arts.”

Naast de voorlichting aan haar klanten, mede als onderdeel van de oogmeting, deelt Specsavers tijdens de themaweek in haar winkels fruit en stappentellers uit ter bevordering van een gezonde levensstijl.

Over diabetische retinopathie
Naar schatting zijn er in Nederland 206.800 mensen in de leeftijd van 20 tot 80 jaar met diabetische retinopathie. Waarvan ongeveer 65.600 mensen een vorm heeft die het gezichtsvermogen kan schaden. Per jaar komen hier naar verwachting 5.800 gevallen bij. Zonder behandeling kan retinopathie leiden tot blindheid.

Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat een oogmeting opvallend genoeg wel in ieder land als belangrijk ervaren wordt. In Nederland geeft bijna driekwart van de consumenten zelfs aan dat het essentieel is om met regelmaat de ogen te laten onderzoeken. Voornaamste reden hiervoor is het willen hebben van perfect zicht (55%), en niet zozeer de aanschaf van een nieuwe bril (7%).

Maar daadwerkelijk de ogen testen eens in de twee jaar? Ho maar! De redenen om geen oogmeting te laten uitvoeren zijn buiten het feit dat we overtuigd zijn van ons eigen zicht uiteenlopend: men vergeet het door de drukte van het dagelijkse leven (17%) of is bang voor hoge kosten (17%).

Oktober wordt 'Maand van het Zicht' (#oogtober)
De uitkomsten zijn niet verbazingwekkend, maar wel zorgwekkend, aldus Specsavers. Wieteke Lap - Van Hunnik, woordvoerder van Specsavers, licht toe: "Het is in de branche algemeen bekend dat consumenten laks zijn als het gaat om hun ogen. Iedereen erkent dat goed zicht het belangrijkste zintuig is, maar dit lijkt vooral een latente overtuiging. In onze winkels zien we dat een oogmeting namelijk in bijna alle gevallen de ogen letterlijk opent. Consumenten hebben meestal niet in de gaten dat hun ogen langzaam achteruit gaan. Pas tijdens een test beseffen consumenten voor het eerst dat ze lang niet zo goed konden zien als gedacht."

De optiekketen organiseert daarom in vijf Europese landen de ’Maand van het zicht’. Gedurende een maand vraagt zij op diverse manieren aandacht voor het belang van het vaker testen van ogen. Lap: "Consumenten zijn zich onvoldoende bewust van het negatieve effect van hun leeftijd, van hun leefwijze en hun lichamelijke conditie op hun zicht. Dat is niet alleen in Nederland het geval, maar ook in andere Noord-Europese landen. Het vaker testen van ogen draagt bij aan het tijdig signaleren én monitoren van mogelijke oogproblemen. Het is in die zin bijzonder dat velen van ons wel jaarlijks op controle gaan bij de tandarts, maar niet eens per twee jaar onze ogen laten opmeten."

De 'Maand van het Zicht' loopt tot en met 31 oktober.

Specsavers is de organisatie achter de ‘oogbollenstunt’. De internationale optiekketen trapte op deze ludieke manier de ‘Maand van het Zicht’ (#oogtober)’ af. Gedurende de maand oktober vraagt Specsavers op diverse manieren aandacht voor het belang van het (vaker) testen van de ogen.

Wieteke Lap-Van Hunnik, woordvoerder van Specsavers: ”We wilden met deze stunt op een luchtige manier de ogen openen van consumenten. Wij zijn er van overtuigd dat het regelmatig laten testen van de ogen bijdraagt aan het tijdig signaleren én aan het monitoren van mogelijke oogproblemen. Het ondergaan van een oogmeting zou net als een preventief bezoek aan de tandarts de normaalste zaak van de wereld moeten zijn. Ons advies: stap eens in de twee jaar binnen bij je opticien voor een volledige oogmeting, ongeacht of je wel of geen bril of lenzen draagt.”

Diabetes is de meest voorkomende chronische ziekte in ons land. Toch zijn er veel misverstanden over deze ziekte. Veel mensen weten dat je van diabetes blind kan worden. Maar wat de meeste mensen niet weten is dat bepaalde oogaandoeningen ook kunnen komen door diabetes. Eén van de meest voorkomende complicaties bij diabetes is beschadiging van het netvlies. Dit heet (diabetische) retinopathie. Naar schatting zijn er in Nederland 206.800 mensen in de leeftijd van 20 tot 80 jaar met diabetische retinopathie. Waarvan ongeveer 65.600 mensen een vorm heeft die het gezichtsvermogen kan schaden. Per jaar komen hier naar verwachting 5.800 gevallen bij. Zonder behandeling kan retinopathie leiden tot blindheid. Daarnaast kunnen schommelingen in de bloedsuikerspiegel zorgen voor wisselingen in gezichtsscherpte.

Grootste veroorzaker van blindheid in Europa
Hanneke Dessing, directeur van het Diabetes Fonds, is zeer verheugd over de nieuwe samenwerking. Volgens haar is er nog teveel onwetendheid bij de gemiddelde Nederlander als het gaat om het herkennen van diabetesgerelateerde oogproblemen. Dessing: ‘Door onze krachten te bundelen kunnen wij meer Nederlanders bewust maken over oogproblemen als gevolg van diabetes. Samen gaan we het kennisniveau van de opticiens over diabetes en mogelijke oogcomplicaties als gevolg daarvan vergroten. Zij zijn namelijk een belangrijke schakel in de voorlichting naar consumenten, zij zien iemand met oogproblemen immers vaak als eerste. Bijna niemand realiseert zich dat diabetes de grootste veroorzaker van blindheid in Europa is. Dankzij onderzoek is er tegenwoordig goede behandeling mogelijk, maar nog steeds werkt dat niet voor iedereen. Daarom blijft onderzoek naar oogcomplicaties bij diabetes belangrijk en zijn we trots op onze partner Specsavers die dit ook financieel ondersteunt.’

Clinical Conference
Bij de start van de samenwerking zal Rens Vandeberg, Hoofd Kennis & Innovatie van het Diabetes Fonds, een presentatie verzorgen over diabetes in Nederland tijdens de Clinical Conference van Specsavers op 9 oktober. Tijdens dit congres voor opticiens, contactlensspecialisten en optometristen zijn nationale en internationale sprekers aanwezig. De Clinical Conference vindt plaats in het Media Plaza in Utrecht.