Helft jongvolwassenen heeft slecht zicht tijdens autorijden
Jongvolwassenen merken hun zichtproblemen vooral op in het verkeer. Vrijwel de helft (48%) geeft aan weleens minder zicht te hebben tijdens het autorijden, ongeacht de weersomstandigheden. Een kwart van hen ondervindt problemen met het lezen van verkeersborden, waar dit onder 50+’ers bij slechts 11 procent van toepassing is. Ook moet bijna één op de twee (47%) bestuurders onder de 30 jaar dichtbij het verkeersbord zijn om het goed te kunnen lezen. 14 procent van hen past hun rijgedrag aan om verslechterd zicht te compenseren.

Team Alert uit haar zorgen over de onderzoeksresultaten: “Veel jongeren zijn nog volop bezig om ervaring op te doen in het verkeer. Dat vraagt al veel concentratie en inschattingsvermogen. Als hun zicht daarnaast niet optimaal is, wordt het nóg moeilijker om veilig te rijden of fietsen. Slecht zicht maakt een kwetsbare groep daarmee extra kwetsbaar en zorgt voor gevaarlijke situaties in het verkeer,” stelt Doutsen Punter, woordvoerder van Team Alert.

Meeste mensen stellen oogmeting uit
Ondanks de ervaren klachten en grote risico’s blijft de oogmeting voor veel Nederlanders iets reactiefs. Het advies is om eens in de twee jaar je ogen te laten controleren en eerder als je klachten ervaart. Slechts 45 procent van Nederland houdt zich aan dit advies, bij jongvolwassenen is dit 31 procent.. “Veel mensen overschatten hun zicht, vooral jongeren,” zegt Wieteke van Hunnik, Head of Professional Advancement bij Specsavers. “Pas als er gevaarlijke situaties ontstaan of je prestaties eronder lijden, realiseren mensen zich hoe belangrijk goed zicht is. Een oogmeting zou net zo vanzelfsprekend moeten zijn als een tandartscontrole.”

35 procent gaat zelfs minder vaak dan eens in de vier jaar naar een opticien, ondanks eventuele klachten. Jongvolwassenen stellen een oogmeting nog langer uit. Bijna de helft (47%) van de jongvolwassenen laat zelf minder vaak dan één keer per 5 jaar de ogen testen. Dit percentage ligt bij oudere generaties een stuk lager, namelijk op 30 procent. De belangrijkste redenen om uit te stellen: men denkt dat het niet nodig is, dat het zicht nog “goed genoeg” is, of men vergeet het simpelweg. Om Nederlanders bewust van hun zicht te maken, vraagt Specsavers de komende periode op een laagdrempelige manier in alledaagse situaties aandacht voor een oogtest.

Over het onderzoek
Het onderzoek is van 29 september t/m 3 oktober 2025 uitgevoerd door PanelWizard in opdracht van Specsavers, onder ruim 1000 Nederlanders van 18 jaar en ouder, representatief naar geslacht, leeftijd, gezinssituatie, arbeidsparticipatie, opleiding en provincie. Het onderzoek gaat over het zicht van Nederlanders en het wel/niet laten uitvoeren van een oogmeting bij minder zicht.

 

●        Jaarlijks vinden er ongeveer 2,4 miljoen huisartsbezoeken plaats voor klachten aan het oog.

●        Jaarlijks verwijzen huisartsen ongeveer 550.000 mensen door naar de oogarts.

●        Minimaal 1 miljoen mensen in Nederland hebben een oogziekte waarvoor medisch-specialistische zorg nodig is.

●        De wachttijden voor een poliklinisch bezoek bij ziekenhuizen liggen boven de Treeknorm van 28 dagen.

●        De verwachting is dat het aantal mensen met oogziekten tot 2030 stijgt met meer dan 17%, door de vergrijzing.

Uit het rapport blijkt duidelijk dat de vraag naar oogzorg hoger is dan het aanbod. Terwijl zichtverlies veel impact heeft op de kwaliteit van leven. Een tijdige diagnose en behandeling kunnen dus veel leed voorkomen.

Optometrist tussen huisarts en oogarts
In de klassieke oogzorgketen verwijst een huisarts op basis van klachten door naar een oogarts. Mensen met oogklachten worden door huisartsen relatief vaak doorverwezen. Dit komt door beperkte mogelijkheden voor huisartsen om een goede diagnose te stellen. Dit maakt dat de oogarts consulten op zich moet nemen, die ook eerder door een optometrist afgehandeld hadden kunnen worden. Volgens het rapport kan dit knelpunt opgelost worden door de optometrist eerder in te zetten in de oogzorgketen. De huisarts verwijst dan eerst door naar de optometrist (‘anderhalvelijnszorg’), die als poortwachter fungeert en vaak benodigd oogonderzoek kan verrichten. Hierdoor worden onnodige doorverwijzingen naar de oogarts voorkomen, zijn er kortere wachttijden en neemt de kwaliteit van zorg toe doordat een groter aandeel plaatsvindt op basis van diagnoses in plaats van klachten.

●        Oogheelkunde behoort tot een van de 4 specialismen waar vanuit de huisarts de meeste verwijzingen naar de oogarts komen.

●        Landelijk hoeven er mogelijk 130.000 mensen minder per jaar naar de oogarts bij inzet van een optometrist tussen de huisarts en oogarts (‘anderhalvelijnszorg’).

●        Maar liefst 75% van de patiënten met laagcomplexe klachten heeft naar schatting genoeg aan een bezoek aan de optometrist.

●        Landelijke inzet van de optometrist tussen huisarts en oogarts kan 7 miljoen euro aan zorgkosten voor mensen met laagcomplexe klachten besparen.

Juiste Zorg op de Juiste Plek
Het succes van het inzetten van de optometrist in de oogzorgketen, tussen de huisarts en de oogarts, is praktisch bewezen in verschillende pilots binnen de Juiste Zorg op de Juiste Plek, verspreid over Nederland. Hierbij werken huisartsen, oogartsen, optometristen en verzekeraars samen om de zorgketen te reorganiseren en wordt de optometrist tussen de huisarts en oogarts gepositioneerd (‘anderhalvelijnszorg’). Hieruit blijkt dat bij deze constructie de toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid van de oogzorg toeneemt. Specsavers participeert als oogzorgspecialist ook in een aantal van deze pilots.

Met oog op de positionering van de optometrist, constateert het rapport verder dat ook de toegankelijkheid van de optometrist verbeterd zou kunnen worden.

●        Optometristen vormen de grootste groep gespecialiseerde professionals in de oogzorg (aantal 1300 in 2018, waarvan 588 werkzaam bij een optiekzaak).

●        Toch zien optometristen in een optiekzaak gemiddeld slechts 19 patiënten per week.

●        Bovendien voeren optometristen, die in optiekzaken werken, door de inrichting van de huidige oogzorgketen niet altijd de werkzaamheden uit waarvoor ze zijn opgeleid.

Optometrie op afstand bij Specsavers
Een ander alternatief, waarbij de optometrist ook efficiënter ingezet wordt op zijn/haar functie, is om de optometrist te positioneren in de eerste lijn. Daarmee is de optometrist direct toegankelijk, zonder verwijzing van de huisarts. Dit kan de huisarts ontlasten door het ‘overnemen’ van patiënten met laagcomplexe klachten. Positionering van de optometrist in de eerste lijn vereist - naast een poortwachtersfunctie - wel dat er voldoende capaciteit is bij optometristen, en dat vergoeding van het optometrisch onderzoek vanuit de zorgverzekering mogelijk is. Vanuit deze knelpunten én het belang van een vroegtijdige diagnose biedt Specsavers optometrie op afstand aan, waarbij er, tijdens een zogeheten ooggezondheidsonderzoek, op een laagdrempelige manier naar de ooggezondheid wordt gekeken.

Hoe werkt optometrie op afstand - ofwel het ooggezondheidsonderzoek - bij Specsavers? 
Op basis van een uitgebreide vragenlijst wordt advies gegeven of een ooggezondheidsonderzoek zinvol is. Vervolgens gebruiken speciaal opgeleide medewerkers geavanceerde apparatuur voor verschillende metingen in de winkel en beoordeelt de optometrist op afstand binnen 48 uur alle gegevens uit deze metingen. Hierna wordt er op basis van eventuele afwijkingen gekeken of er verder onderzoek door de optometrist in de winkel en/of een verwijzing naar de oogarts nodig is.

Het SiRM rapport bevestigt dat optometrie op afstand kan helpen om optometristen in optiekzaken meer patiënten te laten zien en de oogzorg zo verder te ontlasten. Omdat optometristen op afstand geen tijd kwijt zijn aan reizen, niet-optometrische werkzaamheden en de begeleiding van mensen tijdens het onderzoek, kunnen zij meer beoordelingen doen op een werkdag en is hun productiviteit hoger. Ook wordt de oogzorg hiermee betaalbaarder. In de praktijk testte Specsavers het nut van optometrie op afstand in een pilot bij vier winkels in de regio Zwolle (augustus 2020- april 2021). Onder de 881 deelnemers was in maar liefst 85% van de gevallen na een bezoek aan de optometrist bij Specsavers geen verwijzing naar de oogarts nodig.

Oog op de toekomst 
Het rapport concludeert dat het inzetten van een optometrist tussen huisarts en oogarts, en optometrie op afstand, de oogzorg kan ontlasten en kosten kan besparen:

●        Wanneer 1 op de 3 mensen van de 2 miljoen consulten per jaar voor oogklachten in plaats van bij de huisarts bij de optometrist komt, zou dit circa 750.000 consulten per jaar voor de huisarts schelen.

●        Landelijke positionering van de optometrist tussen huis- en oogarts en optometrie op afstand leidt tot een daling van de kosten voor diagnostiek van mensen met laagcomplexe klachten met ~55% van €26 miljoen tot €12 miljoen per jaar.

Met het oog op de toekomst zou optometrie op afstand kunnen leiden tot waardevolle kwaliteitsverbeteringen in de oogzorg. Zorg en commercie blijven duidelijk gescheiden, omdat optometristen juist gerichter op hun eigen functie ingezet worden. Verder loopt door deze preventieve screening de oogzorg minder vol. De vroegtijdige diagnose door een optometrist levert voor een aantal oogziekten gezondheidswinst op omdat zichtverlies in de toekomst kan worden voorkomen of verminderd (ondanks dat patiënten hierdoor eerder in de zorgketen terecht komen). Daarbij is er eventueel op latere leeftijd minder intensieve zorg nodig. Hierdoor worden hogere zorgkosten op termijn vermeden.

Een afspraak voor een ooggezondheidsonderzoek bij Specsavers kost 29 euro. Dit onderzoek is bovenop de reguliere oog(sterkte)meting die gratis is. Optometrie op afstand is nu uitgerold bij 27 Specsavers-winkels in Noord-Nederland. Naar verwachting bieden alle 142 winkels dit onderzoek aan vanaf najaar 2022.

Juist in de winter is de kans groot dat fijnstof een effect heeft op je ogen. Niet alleen de fijnstof buitenshuis kan dit veroorzaken, zoals bij wintersmog, maar juist ook het stof binnenshuis. Een knapperend haardvuur brengt natuurlijk het ultieme wintergevoel naar binnen, maar zorgt ook voor een flinke verhoging van de fijnstofconcentratie. En met de sterk stijgende energieprijzen is de verwachting dat er meer hout gestookt gaat worden komende winter. Ook met koken komt er veel fijnstof vrij, niet allemaal even schadelijk, maar het kan wel de ogen irriteren. Daarbij zorgt de verwarming in huis voor een drogere lucht. Maar gelukkig zijn er makkelijke tips om het in huis aangenaam te maken voor je ogen.

1. Maak van elke kamer een groene oase
   Planten geven veel meer dan alleen sfeer aan je kamer. Veel soorten hebben namelijk een luchtzuiverende werking en zorgen ook voor een goede luchtvochtigheid in de ruimte waar ze staan. Fleur je huis op met bijvoorbeeld een goudpalm, een graslelie of lepelplant. Let wel op dat je de planten regelmatig afstoft, want ze vangen vaak veel stof, wat dan weer minder prettig is voor je ogen.
    
2. De verwarming een graadje lager en af en toe een raam open
   Niet alleen je portemonnee profiteert ervan als je de verwarming een graadje lager zet, ook je ogen zijn er blij mee. Als je de temperatuur onder de 21 graden houdt voorkom je dat stof gaat zweven in de lucht, wat tot extra irritatie kan leiden. Ventileer ook regelmatig, zo kan veel stof naar buiten en haal je frisse lucht naar binnen. Tip: ventileer ‘s nachts, dan hoeft de verwarming ook niet hoger.
    
3. Waterverdamper aan je radiator (helemaal hip!)
   Ze zijn helemaal terug van weggeweest en in allerlei leuke kleuren en modellen te koop: de radiator waterverdamper. Ze zorgen ervoor dat het niet te droog wordt in huis als de verwarming aan staat. Maar je kan natuurlijk ook gewoon een bakje water neerzetten.

Blijf je toch last houden van droge of branderige ogen? Dan is een afspraak bij een optometrist te adviseren. De optometrist kan het oog onderzoeken en advies geven over de, zoals het gebruik van oogdruppels. Als je het gevoel hebt dat je minder goed ziet, is het altijd verstandig om je zicht te laten onderzoeken bij een opticien of optometrist.

Wie zegt wat?
Daarnaast moeten je hersenen extra hard werken doordat de ruimtelijke informatie ontbreekt. Bij een face-to-face gesprek leggen je hersenen direct de koppeling tussen persoon en stem, omdat je hoort waar het geluid in de ruimte vandaan komt. Bij een videogesprek ontbreekt deze informatie, omdat al het geluid uit één speaker komt en je iedereen recht voor je ziet. Zeker wanneer je videobelt met een grote groep waarin je niet iedereen kent, kost het je hersenen meer moeite om de juiste koppeling tussen stem en persoon te maken.

Bel gewoon eens ‘ouderwets’
Naast het feit dat de hele dag achter een beeldscherm zitten de nodige oogklachten kan opleveren, raken we daarnaast door het videobellen vaak extra vermoeid. Meer dan de helft (53%) van de Nederlanders heeft hier last van. Van der Stoep: “Probeer daarom niet te lang te videobellen of het scherm af en toe even dicht te klappen, dat is voor zowel de ogen als de hersenen geen overbodige luxe. Hiermee geef je je zintuigen even rust.”

* Over het onderzoek
​​​​​​​Dit onderzoek is uitgevoerd onder 402 Nederlanders vanaf 16 jaar oud. Het onderzoek is in maart 2021 uitgevoerd door FactSnapp in opdracht van Specsavers.

De oogzorgroute
Bij klachten zoals droge of geïrriteerde ogen, wazig of dubbelzien, pijn in of rond de ogen of wanneer er erfelijke ziektes (zoals glaucoom, maculadegeneratie of suikerziekte) in de familie voorkomen, is het verstandig een afspraak bij de optometrist te maken. Ook als je nog geen problemen hebt met zien. Optometristen kunnen in ziekenhuizen en optiekwinkels werken en onderzoeken de gezondheid van de ogen. Wanneer oogaandoeningen in een vroeg stadium worden ontdekt, kan zichtverlies worden voorkomen. Indien nodig verwijst de optometrist door naar de huisarts. Maar ook de opticien kan - als er meer nodig is dan een corrigerende bril - adviseren een bezoek te brengen aan de optometrist of huisarts. Het is belangrijk dat de huisarts op de hoogte is van de bevindingen van de optometrist, om een verband te kunnen leggen met eventuele andere gezondheidsproblemen. Daarnaast is er een verwijzing van een huisarts naar de oogarts nodig, om geholpen te worden en de zorg vergoed te krijgen. Zijn er acute oogproblemen? Neem dan direct contact op met de huisarts.

Over het onderzoek
Dit onderzoek is uitgevoerd onder 1.052 Nederlanders van 18 jaar en ouder. Het onderzoek is in februari 2019 uitgevoerd door PanelWizard in opdracht van Specsavers.

Rode ogen
Is het witte deel in je oog rood van kleur of zijn de bloedvaatjes goed zichtbaar? Jiska van Dam, optometriste bij Specsavers: “Dit kan, naast irritatie of slaapgebrek, duiden op een oogontsteking, allergie of bijvoorbeeld beschadiging van het hoornvlies door een vuiltje in het oog. Ook kan het komen door te veel spanning of inspanning, zoals hard hoesten, te kleine lettertjes proberen te lezen of lang naar een beeldscherm turen. Soms kunnen deze bloedvaatjes knappen, wat vaak onschuldig is. Dit kan bijvoorbeeld vergeleken worden met een blauwe plek op je arm of been. Een bloeduitstorting in de oog verdwijnt meestal na twee weken. Heb je vaak last van rode ogen, adviseren wij je ogen eens te checken bij een optometrist; zij zijn breder opgeleid dan een opticien en zijn ondersteunend aan oogartsen”. Is het oog plotseling rood en heeft u hevige pijn, dan is het goed om naar uw huisarts te gaan.

Wazig zien
Een van de mogelijke oorzaken van wazig zicht, is staar. Jiska: “Bij staar is de ooglens vertroebeld, waardoor je wazig ziet of je zicht langzaam minder wordt. Je kunt contrasten minder goed zien en soms last hebben van strooilicht, waardoor je bijvoorbeeld kringen rond lampen en verlichting kan zien. Hierdoor kan iemand met staar sneller verblind worden.” Ervaar je dergelijke klachten, dan is een bezoek aan de optometrist aan te raden.

Hoofdpijnklachten
Heb je regelmatig last van hoofdpijn? Dan kan dit komenmdoordat de je ogen continu te hard moeten werken om jouw zicht te corrigeren. Verslechterd zicht of een verkeerde brilsterkte zorgen ervoor dat de ogen zich extra moeten inspannen, Dit kan gemakkelijk verholpen worden door een juiste oogmeting en een bril of lenzen met een passende sterkte.

Dubbel zien
Als je plotseling dubbel ziet, kan dit een teken zijn van een hersenschudding. Ook kan het dubbelzien het gevolg zijn van twee ogen die niet goed samenwerken of door een afwijking aan één oog. Daarnaast kan het dubbelzien ook komen door het gebruik van bepaalde medicijnen. Het dubbelzien kan de dagelijkse activiteiten erg lastig maken, aangezien afstanden moeilijk kunnen worden ingeschat. Daarnaast kan het vermoeide ogen en hoofdpijn met zich meebrengen. Bij plotseling dubbelzien is het belangrijk om contact met de huisarts op te nemen.

Top 5 redenen waarom we ons beeldscherm gebruik willen minderen

1. Ik wil die tijd liever aan andere dingen besteden - 49%
2. Ik krijg last van mijn ogen - 26%
3. Ik vind kijken naar een beeldscherm nutteloze tijdsbesteding - 25%
4. Ik krijg last van mijn van nek/rug - 20%
5. Ik voer liever échte gesprekken dan getypte - 18%

Weg met de smartphone
Meer dan de helft (56%) van de smartphonegebruikers vindt dat zij hier teveel tijd aan besteden. Onder Nederlanders tot 30 jaar is dit maar liefst 84 procent. Niet verrassend wordt de smartphone dan ook het meest genoemd als het apparaat waarop we onze schermtijd willen verminderen (58%). Vier op de vijf Nederlanders jonger dan 30 jaar (82%) wil dagelijks minder tijd op hun smartphone spenderen. Driekwart (74%) van de Nederlanders tussen de 30 en 39 jaar heeft dezelfde wens, net als twee op de drie (66%) Nederlanders tussen de 40 en 49 jaar. Mensen ouder dan 50 jaar hebben hieraan minder behoefte. Slechts drie op de tien (31%) Nederlanders in die leeftijdsgroep geven aan de schermtijd op hun smartphone te willen verminderen.

Goede voornemens blijven moeilijk
Toch blijkt het daadwerkelijk uitvoeren van het voornemen van minder dagelijkse schermtijd lastig uitvoerbaar. Een derde (32%) van de Nederlanders heeft zich al wel eens voorgenomen dit te doen en een kwart (27%) is dit nog van plan. Van de eerste groep heeft slechts een op de tien (11%) dit voornemen ook echt volgehouden. 71 procent is na een (of meerdere) poging(en) toch weer teruggevallen in oud gedrag.

Te veel schermtijd kan tot oogklachten leiden
Ondanks dat we graag onze schermtijd willen verminderen en er zelfs fysieke klachten aan onze ogen (26%) en nek en rug (20%) van krijgen, is nog steeds 23 procent van de Nederlanders zich er niet van bewust dat teveel kijken naar beeldschermen oogklachten kan veroorzaken. 77 procent realiseert zich dit wel, maar welke klachten dit dan zijn is niet voor iedereen duidelijk.